Việt Vị: Giải Mã Luật Bóng Đá Gây Tranh Cãi Nhất

Trong lịch sử bóng đá, đã có rất nhiều bàn thắng bị từ chối và các quyết định gây tranh cãi liên quan đến việt vị. Điển hình như bàn thắng không được công nhận của tiền đạo Raul Gonzalez trong trận chung kết Euro 2000 giữa Tây Ban Nha và Pháp, hay bàn thắng gây tranh cãi của tiền đạo Harry Kane trong trận Anh gặp Tunisia tại World Cup 2018. Những tình huống này cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ và áp dụng đúng luật việt vị.

Tuy nhiên, luật việt vị cũng đã trải qua nhiều thay đổi và cải tiến qua các năm để phù hợp với sự phát triển của bóng đá hiện đại. Từ việc sử dụng trọng tài biên để xác định việt vị, đến việc áp dụng công nghệ VAR (Video Assistant Referee) để hỗ trợ trọng tài trong những tình huống khó, luật việt vị ngày càng trở nên chính xác và công bằng hơn.

Trong bài viết này, Nhà cái Sin88 Sports sẽ cùng bạn đi sâu vào tìm hiểu về luật việt vị, bao gồm định nghĩa, các trường hợp phổ biến, các ngoại lệ cũng như những thay đổi mới nhất trong luật. Qua đó, người đọc sẽ có cái nhìn tổng quan và chi tiết về một trong những luật quan trọng nhất của môn thể thao vua.

Khái niệm việt vị

Theo định nghĩa của Luật bóng đá (Laws of the Game) do Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) ban hành, một cầu thủ sẽ rơi vào vị trí việt vị khi anh ta thỏa mãn đồng thời ba điều kiện sau vào thời điểm đồng đội chạm bóng hoặc chuyển bóng:

Một phần bất kì của đầu, thân hoặc chân của cầu thủ đó ở gần phần sân của đối phương hơn cả bóng và cầu thủ phòng ngự của đối phương áp chót (không bao gồm tay và cánh tay của cầu thủ).

Cầu thủ đó phải ở phần sân của đối phương.

Cầu thủ đó phải tham gia vào tình huống tấn công bằng cách can thiệp vào lối chơi:

  • Ảnh hưởng khả năng chơi bóng hoặc cản đường chơi bóng của đối thủ, hoặc
  • Chiếm lợi thế từ vị trí đó bằng cách chơi bóng hoặc can thiệp vào một đối thủ khi bóng:
    • Bật hoặc chạm một cột dọc, xà ngang hoặc cờ góc
    • Cố tình cứu bóng bởi cầu thủ đối phương

Nói một cách đơn giản, để bị coi là việt vị, cầu thủ tấn công phải ở gần khung thành đối phương hơn cả bóng và hậu vệ áp chót (trừ thủ môn) khi đồng đội chuyền bóng, đồng thời tham gia tích cực vào tình huống tấn công.

Ví dụ: Trong một pha tấn công, tiền đạo A của đội tấn công đang đứng ở khu vực cấm địa đối phương, trong khi hậu vệ B của đội phòng ngự đang ở gần vòng tròn giữa sân. Khi tiền vệ C chuyền bóng cho A, A sẽ bị coi là ở vị trí việt vị vì anh ta đang ở gần khung thành đối phương hơn cả bóng và hậu vệ áp chót B. Nếu A chạm bóng hoặc tham gia vào tình huống tấn công, trọng tài sẽ thổi phạt việt vị.

Tuy nhiên, nếu A không chạm bóng hoặc không ảnh hưởng đến tình huống (việt vị thụ động), hoặc nếu bóng đến chân A từ một đường chuyền của đối phương, thì A sẽ không bị coi là phạm lỗi việt vị.

Sin88 Sports việt vị là gì

Các trường hợp việt vị phổ biến

Trong một trận đấu bóng đá, có nhiều tình huống mà cầu thủ có thể rơi vào thế việt vị. Dưới đây là ba trường hợp phổ biến nhất:

Sin88 Sports các trường hợp việt vị

Việt vị trực tiếp

Đây là trường hợp đơn giản và dễ nhận biết nhất. Khi cầu thủ tấn công nhận đường chuyền trực tiếp từ đồng đội trong khi đã ở vị trí việt vị, trọng tài sẽ thổi còi và cho đội đối phương hưởng quả đá phạt gián tiếp. Ví dụ: Tiền đạo A đang đứng trong khu vực cấm địa đối phương, sau lưng hậu vệ áp chót. Khi tiền vệ B chuyền bóng cho A, A sẽ bị coi là việt vị trực tiếp nếu anh ta chạm bóng.

Việt vị gián tiếp

Trường hợp này xảy ra khi cầu thủ tấn công nhận bóng từ đồng đội sau khi bóng chạm một cầu thủ đối phương, nhưng vẫn ở vị trí việt vị khi đồng đội thực hiện đường chuyền. Mặc dù bóng đến chân cầu thủ tấn công từ phía đối phương, nhưng vị trí việt vị của anh ta vẫn được xác định ở thời điểm đồng đội chuyền bóng. Ví dụ: Tiền đạo A đang ở tư thế việt vị khi tiền vệ B chuyền bóng. Bóng chạm chân hậu vệ C của đội phòng ngự trước khi đến A. Nếu A chạm bóng, trọng tài vẫn sẽ thổi phạt việt vị gián tiếp.

Việt vị thụ động

Đây là trường hợp cầu thủ tấn công ở vị trí việt vị nhưng không tham gia tích cực vào tình huống tấn công. Nếu cầu thủ này không can thiệp vào lối chơi, không ảnh hưởng đến khả năng chơi bóng của đối phương hoặc không tìm cách chiếm lợi thế từ vị trí đó, thì anh ta sẽ không bị coi là phạm lỗi việt vị. Ví dụ: Tiền đạo A đứng ở tư thế việt vị gần khung thành đối phương, nhưng không chạm bóng hoặc tác động đến tình huống khi đồng đội B ghi bàn. Trong trường hợp này, bàn thắng của B sẽ được công nhận.

Để minh họa rõ hơn cho mỗi trường hợp, chúng ta có thể sử dụng hình ảnh hoặc video cụ thể từ các trận đấu thực tế. Những hình ảnh này sẽ giúp người đọc dễ dàng hình dung và nắm bắt các khái niệm một cách trực quan hơn.

Các trường hợp không việt vị

Bên cạnh những tình huống việt vị, Luật bóng đá cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ mà cầu thủ sẽ không bị coi là phạm lỗi việt vị, bao gồm:

Sin88 Sports các trường hợp không việt vị

Nhận bóng trực tiếp từ quả phát bóng bên, phát bóng phạt hoặc quả phạt góc 

Khi cầu thủ tấn công nhận bóng trực tiếp từ một trong các tình huống này, anh ta sẽ không bị coi là việt vị, bất kể vị trí của anh ta so với hàng phòng ngự đối phương. Lý do là các tình huống này được xem như một pha bóng mới, không liên quan đến vị trí việt vị trước đó của cầu thủ. Ví dụ: Trong một pha đá phạt góc, tiền đạo A đứng trong khu vực cấm địa đối phương và nhận đường chuyền trực tiếp. A sẽ không bị coi là việt vị và có thể ghi bàn hợp lệ.

Ở phần sân nhà

Theo định nghĩa của luật việt vị, cầu thủ phải ở phần sân của đối phương để có thể rơi vào thế việt vị. Do đó, nếu một cầu thủ đang ở nửa sân của đội mình, anh ta sẽ không thể bị coi là việt vị, bất kể vị trí của anh ta so với bóng và hàng phòng ngự đối phương. Ví dụ: Tiền đạo A đứng ở giữa sân khi nhận đường chuyền từ đồng đội. Mặc dù A có thể ở gần khung thành đối phương hơn hậu vệ áp chót, nhưng vì anh ta đang ở phần sân nhà, nên sẽ không bị coi là việt vị.

Ngang hàng hoặc phía sau hậu vệ đối phương áp chót

Nếu cầu thủ tấn công đang ở vị trí ngang hàng hoặc phía sau cầu thủ phòng ngự áp chót (không tính thủ môn) khi đồng đội chuyền bóng, anh ta sẽ không bị coi là việt vị. Trong trường hợp này, cầu thủ tấn công không có lợi thế so với hàng phòng ngự đối phương. Ví dụ: Tiền đạo A và hậu vệ B đang ở cùng một đường thẳng song song với vạch vôi ngang khi tiền vệ C chuyền bóng cho A. A sẽ không bị coi là việt vị và có thể tiếp tục tình huống tấn công.

Việc nắm rõ các trường hợp ngoại lệ này sẽ giúp cầu thủ và người hâm mộ hiểu rõ hơn về luật việt vị, tránh những tranh cãi không đáng có trong trận đấu, đồng thời giúp các đội bóng xây dựng chiến thuật tấn công hiệu quả hơn.

Luật việt vị mới nhất

Trong những năm gần đây, FIFA đã tiến hành một số thay đổi quan trọng đối với luật việt vị để đáp ứng sự phát triển của bóng đá hiện đại và giảm thiểu các tranh cãi trên sân cỏ. Dưới đây là những điểm mới đáng chú ý trong luật việt vị:

Bỏ qua tay và cánh tay trong xác định việt vị

Kể từ mùa giải 2020/2021, FIFA đã quyết định không tính tay và cánh tay của cả cầu thủ tấn công và hậu vệ khi xác định vị trí việt vị. Chỉ có các bộ phận từ vai trở xuống (đầu, thân, chân) mới được xem xét. Quy định này giúp đơn giản hóa việc xác định việt vị, tránh những tranh cãi liên quan đến vị trí của tay và cánh tay, đồng thời khuyến khích lối chơi tấn công.

Cầu thủ phòng ngự cố tình rời sân

Nếu một cầu thủ phòng ngự cố ý rời sân mà không có sự cho phép của trọng tài (ví dụ: để vờ như đẩy đối phương vào thế việt vị), anh ta sẽ bị coi như vẫn đang ở trên sân để xác định vị trí việt vị của cầu thủ tấn công. Luật này nhằm ngăn chặn hành vi gian lận và đảm bảo tính công bằng cho cả hai đội.

Thay đổi thời điểm xác định việt vị

Trước đây, thời điểm xác định việt vị là khi bóng rời chân của cầu thủ chuyền bóng. Tuy nhiên, theo luật mới, thời điểm này được tính là khi cầu thủ chuyền bóng chạm bóng hoặc cố gắng chạm bóng. Sự thay đổi này giúp loại bỏ những tình huống mà cầu thủ tấn công vô tình rơi vào thế việt vị do đồng đội chuyền bóng chậm, đồng thời khuyến khích các đường chuyền nhanh và chính xác hơn.

VAR hỗ trợ xác định việt vị

Với sự ra đời của công nghệ Video Assistant Referee (VAR), việc xác định việt vị đã trở nên chính xác hơn bao giờ hết. Trong những tình huống khó, trọng tài có thể tham khảo ý kiến của trợ lý video để đưa ra quyết định cuối cùng. Hệ thống VAR sử dụng các camera hiện đại và công nghệ theo dõi tự động để xác định vị trí chính xác của cầu thủ và bóng, giúp giảm thiểu sai sót của trọng tài.

Những thay đổi này đã góp phần tích cực vào việc cải thiện chất lượng của trận đấu, giúp bóng đá trở nên công bằng và hấp dẫn hơn. Các cầu thủ, huấn luyện viên và người hâm mộ cần thường xuyên cập nhật kiến thức về luật việt vị để có thể thích nghi với những quy định mới và đưa ra các quyết định đúng đắn trên sân cỏ.

Kết luận

Qua bài viết này, chúng ta đã cùng tìm hiểu chi tiết về luật việt vị – một trong những quy định quan trọng và phức tạp nhất trong bóng đá. Từ định nghĩa cơ bản, các trường hợp phổ biến, các ngoại lệ cho đến những thay đổi mới nhất, hy vọng rằng người đọc đã có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về luật việt vị.

Hy vọng rằng trong tương lai, với sự phát triển không ngừng của Luật bóng đá và công nghệ hỗ trợ trọng tài, những tranh cãi xoay quanh luật việt vị sẽ được giảm thiểu, giúp cho bóng đá ngày càng trở nên hấp dẫn, kịch tính và công bằng hơn. Hãy cùng chờ đón những trận đấu đỉnh cao sắp tới, nơi mà luật việt vị sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định đoạt thế trận và kết quả của trận đấu.